Day - 7

Kargonun kendiliğinden polimerleşmesi (büyük molekül zincirleri oluşturması) riski, özellikle doymamış hidrokarbonlarda (Butadien, VCM vb.) yüksektir.

Polimerizasyon, kargo hattında, pompalarda veya tanklarda katı birikintilere yol açarak tehlikeli durumlara ve operasyonel sorunlara neden olur.

Polimerizasyon riskini önemli ölçüde azaltmak için kargoya bir inhibitör (önleyici kimyasal) eklenmesi gerekir.

İnhibitörün Görevi: İstenmeyen kimyasal reaksiyonu (polimerizasyonu) yavaşlatmak veya durdurmak.

• Butadien: IGC Kodu gerekliliklerine göre inhibitör eklenmesi zorunludur (mandatory).
• VCM (Vinil Klorür Monomeri): Belirli yükleme koşulları altında inhibitör kullanımı gerekli olabilir.

Kural: İnhibitör gerekli ise, IGC Kodu'na uygun bir İnhibitör Sertifikası sağlanmalıdır.

❗ Unutmayın: Eklenen inhibitör, sefer sırasında kademeli olarak (gradually) tüketilecektir.

Kritik Durum: İnhibitör tamamen tüketildiğinde, polimerizasyon önleyici etkisi sona erer ve kargo tekrar risk altına girer. Uzun seferlerde bu durum özel dikkat gerektirir.

IGC Kodu uyarınca sağlanan sertifika, kargo ve inhibitör hakkında kritik operasyonel bilgileri içermelidir:

• Kullanılan inhibitörün adı
• Eklenen inhibitör miktarı
• İnhibitörün etkinliğini sürdüreceği süre (tahmini tüketim süresi)
• İdeal taşıma koşulları (sıcaklık vb.)

• Etkili İnhibisyon İçin Gerekli Miktar: İstenen korumayı sağlamak için kargoya eklenmesi gereken spesifik inhibitör dozu.
• Toksik Özellikler: İnhibitörün sahip olduğu toksik (zehirli) özellikler önceden bildirilmelidir.

İnhibitörler genellikle toksik maddelerdir. En yaygın kullanılan örnekler şunlardır:

• VCM (Vinil Klorür Monomeri) İçin: Tetrahidrokinon (THQ)
• Butadien İçin: Tersiyer Butil Katekol (TBC)

İnhibitörler ve inhibitör eklenmiş kargolar elleçlenirken (taşınırken/yüklenirken) özel dikkat gösterilmelidir.

Gerekli Güvenlik Dokümanları:

• İnhibitör Bilgi Formu'na ek olarak, kullanılan spesifik inhibitöre ait Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (SDS) sağlanmalıdır.

Kargo ile İnhibitör arasındaki buhar basıncı (vapour pressure) farkı, inhibitörün tank içindeki davranışını (dağılımını ve etkinliğini) önemli ölçüde etkileyecektir.

İnhibitörlerin buhar basıncı, çözündükleri kargodan çok daha düşüktür.

➡️ Sonuç: İnhibitör, çoğunlukla sıvı fazda kalır ve en iyi korumayı sağlar.

Buhar alanında artan polimerizasyon hızları görülebilir ve bu bölgelerde nadiren de olsa düşük yoğunluklu polimer izlerine rastlanmıştır.

✅ Problem Giderme: Potansiyel sorunlar, relikifaksiyon devresindeki ve kargo tankı buhar alanındaki sıcaklıkların kontrol edilmesiyle en aza indirilebilir.

Butadien söz konusu olduğunda, TBC esas olarak bir oksijen tutucu (oxygen scavenger) olarak eklenir.

• Amaç: Kargoda çözünmüş haldeki oksijeni uzaklaştırmak, zira oksijen polimerizasyon için bir katalizör görevi görebilir.
• Etki: Oksijen yokluğunda TBC, sınırlı ölçüde inhibitör görevi görür.

Polimerizasyon reaksiyonunun ilk aşaması olan Dimerleşme (Dimerization), iki monomerin birleşmesidir.

❗ Özel Risk: Bu durum özellikle butadien kargoları için büyük bir endişe kaynağıdır.

Dimerleşme, polimerizasyona benzese de, oluşan dimer stabil bir kimyasal olduğu için reaksiyonu kontrol etmek daha zordur.

🌡️ Dimerleşme Kontrolü (Butadien)

Butadienin dimerleşmesi inhibitörlerle durdurulamaz, yalnızca kargo olabildiğince serin tutularak yavaşlatılabilir.

• Kritik Sıcaklık: 4°C'nin altında dimerleşme reaksiyonu önemli ölçüde yavaşlar.
• Uzun Seferler: Özellikle uzun yolculuklarda kargoyu bu sıcaklığın altına soğutmak, kargo kalitesini korumak için hayati önem taşır.

🛡️ Kendi Kendine Reaksiyon Vermeyen Kargolar

Tüm doymamış kargolar self-reaktif değildir (polimerleşme/dimerleşme sorunu taşımaz).

• Örnekler: Etilen ve Propilen bu tür bir soruna sahip değildir.
• Propilen Kararlılığı: Propilen o kadar kararlıdır ki, gemide soğutucu akışkan (refrigerant) olarak dahi kullanılabilir.

Sıvılaştırılmış gaz kargolarının çoğu ile su çok az çözünürlüğe sahiptir.

➡️ Tek İstisna: Amonyak (Ammonia). Amonyak, su ile yüksek çözünürlüğe sahiptir.

📌 Not: Bu (ve sonraki) bölümlerdeki genel prosedürler ve tartışmalar, amonyak dışındaki (yani suyun az çözündüğü) kargolar için geçerlidir.

Kargo sisteminde serbest su (free water) kalırsa, kargodan daha yoğun olduğu için en alçak noktalarda toplanır.

1. Buzlanma: Sistem 0°C'nin altına soğutulursa, serbest su donar (buz oluşur).

2. Hidrat Oluşumu: Çoğu hidrokarbon ve su arasında, 0°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bile katı 'hidratlar' oluşabilir.

• Hidrat Koşulları: Hidrat oluşumu için gereken koşullar (basınç ve sıcaklık) hidrokarbona bağlıdır. Örneğin, propan ve bütan için bu sıcaklık 6°C'ye kadar çıkabilir.

Hidratlar, beyaz, kristal yapılı katılardır ve operasyonel olarak ciddi sorunlara yol açar:

• Tıkanma: Filtreleri, püskürtme nozullarını ve relikifaksiyon kondenser seviye kontrol valflerini tıkayabilir.
• Hasar: Kargo pompalarına hasar verebilir veya onları tıkayabilir.

Metanol gibi hidrat inhibitörlerinin kullanımında dikkatli olunmalıdır:

• Toksisite: Metanol oldukça zehirlidir.
• Yasaklar: Bazı ülkeler metanol kullanımını yasaklamaktadır.
• Risk Yönetimi: Herhangi bir hidrat inhibitörünü elleçleme riskleri mutlaka tanınmalı ve yönetilmelidir.